jonas, Amsterdam

Aan de haven van IJburg verrijst Jonas, een gebouw met een zeer vernieuwend woonconcept en een spectaculair ruimtelijk interieur dat het hoogst haalbare duurzaamheidscertificaat krijgt: BREEAM Outstanding. Jonas zal de sociale cohesie in het nog jonge stadsdeel vergroten door een duurzaam, uitnodigend hart voor de buurt te bieden. Het ontwerp voor Jonas, met een mixed-use programma, is gemaakt door Orange Architects in opdracht van Amvest en is tot stand gekomen in samenwerking met ABT, Felixx Landscape Architects, Site Urban Development en stadsmaker Floor Ziegler. De bouw is in handen van Ballast Nedam West.

De naam Jonas refereert aan het verhaal van ‘Jonas en de Walvis’. Het staat voor avontuur en intimiteit, maar ook voor beschutting, geborgenheid en behagelijkheid in een ‘groot lichaam’. Het is een stoer gebouw met een warm hart. Tegelijkertijd is Jonas een duurzaam en aansprekend gebouw dat zich onderscheidt van de omliggende gebouwen op IJburg – alleen al vanwege de speciale ligging op de landtong en het bijzondere programma dat hier gehuisvest wordt. Het gebouw geeft op een uitgesproken wijze vorm aan thema’s die bij deze locatie horen; water, kade en maritiem ambacht. Hierdoor wordt Jonas heel vanzelfsprekend, omdat het gebouw de ‘ziel van de plek’ omarmt en zichtbaar maakt.

De naam Jonas refereert aan het verhaal van ‘Jonas en de Walvis’. Het staat voor avontuur en intimiteit, maar ook voor beschutting, geborgenheid en behagelijkheid in een ‘groot lichaam’.

Het gebouw met haar onregelmatige openingen creëert een beeld waarbij de ramen zachtjes over de gevel lijken te golven. Daarmee is Jonas net anders. Het gebouw is niet van steen, maar bekleed met donkergekleurd, geprepatineerd zink. De gevel staat niet op de grond, maar is opgetrokken, het volume is niet rechthoekig, maar diamantvormig. Daarmee is het gebouw zowel vertrouwd als vervreemdend, sculpturaal maar ook rationeel, herkenbaar maar ook vernieuwend.

Maar de echte verrassing van Jonas zit aan de binnenkant; Deze is gastvrij, warm en spectaculair en geeft uitdrukking aan een modern en duurzaam gemeenschapsleven. Het interieur is onverwacht en surrealistisch. Het ruimtelijk concept is gebaseerd op de wijze waarop traditioneel houten schepen worden gebouwd; Een serie achter elkaar geplaatste spanten vormt het skelet, dat daarmee de belangrijkste drager van het gebouw wordt. Hierdoor kunnen grote uithollingen in het bouwvolume gemaakt worden, waarbij het gevraagde woningprogramma, met in totaal 273 appartementen, in de ‘huid’ van het gebouw zit.

Door het gebouw loopt een publieke route die het collectieve programma verbindt, bestaande uit een huiskamer, een filmzaal, een yoga-studio, lounge- en werkruimte, een tweetal logeerkamers, kantoren en een dakstrand met een rooftopbar. De voorzieningen hebben een duidelijk duurzaam en gemeenschappelijk profiel. Een deel van het programma is ook toegankelijk voor de buurt. Het openbaar toegankelijke plein voor het gebouw werkt als een driedimensionale speelplaats en doet ook dienst als een tribune voor films, voorstellingen en evenementen. De groene inrichting, met bomen die voor schaduw zorgen, nodigt uit tot verblijven, met – in de zomer – zelfs een stadsstrand aan de gracht.

Naast de aandacht voor sociale duurzaamheid zit Jonas boordevol technisch duurzame voorzieningen. Het gebouw is volledig energieneutraal, met een flink aantal zonnepanelen op het dak. De duurzame energie wordt onder andere ingezet voor de installaties en verlichting. Verder is er lagetemperatuur verwarming voorzien met een aansluiting op het warmtenet. Er is een koudeopslagbron die gebruik maakt van het aangrenzende water: Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO). Hierdoor kunnen de woningen zowel verwarmt als gekoeld worden.

Naast de toekomstbestendige energievoorziening is ook ingezet op het reduceren van het materiaalgebruik en hergebruik bij het toepassen van grondstoffen. De milieu-impact van materialen was een belangrijk selectiemiddel en gedurende het proces is de inzet van diverse grondstoffen meerdere malen heroverwogen. Ook de schaduwprijs en carbon footprint van constructiematerialen zijn gedurende het ontwerpproces continu gemonitord en geoptimaliseerd.  Zo is het beton CSC-gecertificeerd en het granulaat bestaat uit minimaal een kwart gerecycled materiaal, bijvoorbeeld uit bouwafval. Zowel in het interieur als in het exterieur wordt Europees Douglashout toegepast.  

Het landschapsontwerp is natuur-inclusief en is gericht op het versterken van de ecologische waarden van de regio. Zo wordt inheemse oevervegetatie aangeplant. Bovendien worden in het water mosselriffen gecreëerd als een natuurlijke manier om de waterkwaliteit te verbeteren en de biodiversiteit te vergroten. Een bijzondere voorziening is de oeverzwaluwwand die zal worden gerealiseerd. De oeverzwaluw is een diersoort die van oorsprong voorkomt in het gebied maar die door alle bouwactiviteiten steeds verder in de verdrukking komt. De oeverzwaluwwand moet er voor zorgen dat ook deze dieren weer hun plek krijgen in de wijk. Naast de maatregelen op het gebied van flora en fauna wil Jonas op verschillende manieren bijdragen aan het tegengaan van de gevolgen van klimaatverandering. Zo wordt het regenwater opgevangen in de kelder en hergebruikt voor toiletspoeling in de publieke ruimten en commerciële units op de begane grond.

Daarmee is het gebouw zowel vertrouwd als vervreemdend, sculpturaal maar ook rationeel, herkenbaar maar ook vernieuwend

De beplanting op het dakstrand zorgt voor een vertraagde afvoer van het regenwater. De bewegende waterlaag op het glasdak boven de canyon voorziet in een aangename beleving van het dakstrand en in koeling van het glas in de zomer. De patio, waar een aantal volwassen bomen worden aangeplant in de volle grond, is een schaduwrijke plek voor contemplatie, uitermate geschikt om je even terug te trekken op een hete zomerdag. Alles in Jonas is er op gericht om ontmoetingen te stimuleren; ontmoetingen die er voor zorgen dat het gebouw een verzamelplek wordt van activiteiten en zo een eigen, kleine, economie gevormd wordt. Naast de technische duurzaamheid willen we met Jonas laten zien dat groene en sociale duurzaamheid belangrijke uitgangspunten zijn, die misschien wel de meeste waarde hebben voor het succes van het gebouw en zijn omgeving.

Jonas is gastvrij, warm en spectaculair en geeft uitdrukking aan een modern en duurzaam gemeenschapsleven.
Projectdetails
  • Locatie
  • Amsterdam, Nederland
  • Opdrachtgever
  • Amvest
  • Ontwerp
  • 2017 >
  • Oppervlak
  • 29.950 m2
  • Programma
  • Mixed-use
  • Opdracht
  • Aanbesteding | 1e prijs
  • Team
  • Patrick Meijers, Jeroen Schipper, Paul Kierkels, Athanasia Kalaitzidou, Elena Staskute, Florentine van der Vaart, Irina Vaganova, Gloria Caiti, Luís Cardoso, Kapilan Chandranesan, Eric Eisma, Filippo Garuglieri, Casper van Leeuwen, Francesco Mainetti, Manuel Magnaguagno, Angela Park, Niek van der Putten, Erika Ruiz, Ivan Shkurko
  • Adviseurs
  • ABT, Felixx Landscape Architects, SITE urban development, Pubblik&Vos, Bureau Stadsnatuur, JMJ Bouwmanagement, Floor Ziegler
  • Aannemer
  • Ballast Nedam West
  • Visuals
  • Vero Visuals
  • Fotografie
  • Orange architects
  • Video
  • Orange Architects
Awards
  • BREEAM 2020 - Homes - Design Stage Award | Winnaar
  • BREEAM 2020 - Regional Award Western Europe | Winnaar
  • Eurasian Prize 2020 - Architecture | Winnaar
Publicaties
Arcam
Arcam
Archdaily
Archdaily
Archello
Archiblog
Architectenweb
Architime
Arqa
Baunetz
Bouw en Uitvoering Magazine

Bouw en Uitvoering, nr. 2 2021, pp 8-21, 'Wonen in de wondere wereld van Jonas', Betty Rombout

Bouw en Uitvoering
Cobouw
Cobouw
De Architect
De Groene Architectuurgids van Amsterdam 2000-2025

"de 25 groenste gebouwen 2018-2022"
P.131-133

Duurzaam Gebouwd
e-architect
Green Buildings Magazine

Green Buildings Magazine, nr. 4 2019, pp 48-61 (RU), pp 129-131 (EN)

Nul20
Totalarch
VastgoedBerichten